TÜRK MİLLÎ EĞİTİMİN GENEL AMAÇLARI

1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanununun 2’nci maddesinde Türk Millî Eğitiminin Genel Amacı, Türk Milletinin bütün fertlerini,

1. Atatürk inkılâp ve ilkelerine ve Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı; Türk Milletinin millî, ahlakî, insanî, manevî ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan; insan haklarına ve Anayasanın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyetine karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış haline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek;
2. Beden, zihin, ahlâk, ruh ve duygu bakımlarından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı, kişilik ve teşebbüse değer veren, topluma karşı sorumluluk duyan; yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek;
3. İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek gerekli bilgi, beceri, davranışlar ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların, kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak ;
4. Böylece, bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu arttırmak; öte yandan millî birlik ve bütünlük içinde iktisadî, sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek ve hızlandırmak ve nihayet Türk Milletini çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı seçkin bir ortağı yapmaktır.

Ayrıca;

Ortaöğretimin amaç ve görevleri, Millî Eğitimin genel amaçlarına ve temel ilkelerine de uygun olarak;

1. Bütün öğrencilere orta öğretim seviyesinde asgarî ortak bir genel kültür vermek suretiyle onlara kişi ve toplum sorunlarını tanımak, çözüm yolları aramak ve yurdun iktisadî, sosyal ve kültürel kalkınmasına katkıda bulunmak bilincini ve gücünü kazandırmak,
2. Öğrencileri, çeşitli program ve okullarla ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde ve doğrultusunda yüksek öğretime veya hem mesleğe hem de yüksek öğretime veya hayata ve iş alanlarına hazırlamaktır

Bu görevler yerine getirilirken öğrencilerin istekleri ve kabiliyetleri ile toplum ihtiyaçları arasında denge sağlanır.

PROGRAMIN YAKLAŞIMI

Eğitimi geliştirmeye yönelik çalışmalar, gelişmiş ülkeler dahil olmak üzere, her toplumun gündeminde olagelmiştir. Eğitim; hızla değişen toplumsal değerlerden, gelişen teknoloji ve bilim dünyasından doğrudan etkilenmektedir. Aynı zamanda eğitim, tüm bu değişimlere ve gelişmelere yön verme gücüne de sahiptir. Çünkü bir yandan bu gelişmelere bilgi bakımından kaynak sağlarken diğer yandan da insan kaynağını eğitmektedir.

21. yüzyılın eşiğinde günümüzün hızlı gelişmeler karşısında eğitim sistemimizden beklentiler artmaktadır. Okullarımızdan, öğretim hizmetlerinin yanı sıra öğrencilerini, onların “bireysel farklılıklarına özen göstererek; kendini tanıyan ve geliştirebilen bireyler” olarak yetiştirmeleri de beklenmektedir. Buna yönelik çalışmalar okullarımızda rehber öğretmenler (psikolojik danışmanlar) tarafından yürütülmekle birlikte, öğretmenlerin de öğrencileriyle birliktelikleri kapsamında rehberlik anlayışına uygun davranışlar geliştirebilmeleri modern eğitimin bir gereğidir.

Rehberlik hizmetlerinin amacı bizzat bireye dönüktür. Birey ifadesi de eğitimde “öğrenciyi” işaret eder. Çağdaş eğitim anlayışı, geleneksel eğitim anlayışından farklı olarak hem rehberlik alanında hem de eğitimin diğer alanlarında, 21. yüzyıla giren öğrencinin ve öğretmenin, eğitimde değişen rollerine dikkat çekmektedir.

Bu yeni anlayış geleneksel eğitimdeki gibi öğrenciyi eğitim-öğretim sürecinde, belli bir biçime veya duruma sokulacak edilgen bir unsur, “araç” olarak görmez. Öğrenci, sürecin etken bir öznesi ve temel kaynaklarından biridir. Öğrenci, buna göre topluma ve çevresine “edilgen bir uyarlık” değil, “etken bir uyum” göstermek durumundadır.

21. yüzyılda eğitimdeki yeni değişimler doğrultusunda öğretmenin rolü de giderek farklılaşmaktadır. Günümüzde bilginin birçok kaynağı var ve bunlara kolaylıkla ulaşılabilmektedir. Artık önemli olan; bilgiye ulaşmak değil, bilgiyi kullanmak ve yaşamdaki anlamını fark ederek değerlendirebilmektir. Bu noktada yeni çağda öğretmenin temel rolü akademik rehberlik olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu rol öğretmenin yeni koşullara ve değişimlere ayak uydurmasını, bu koşulları daha da geliştirecek potansiyele, becerilere ve esnekliğe sahip olmasını, öğrencisini gerekli tüm boyutları ile tanıyabilmesini, okulu ve eğitim çevresini, öğrenci kadar kendisi için de bir gelişim ortamı olarak görebilmesini gerekli kılmaktadır. Eğitim ve öğretmen yapıları, eğitimdeki var oluşlarının özellikle öğrenci için olduğu, okulun öğrenci için onun kendini geliştirme sürecindeki belli başlı araçlardan biri olduğu yaklaşımını temel almak durumundadır. Bu yaklaşımla hizmet verebilmesi için de öğrencinin gelişimini sağlayabilmek amacıyla iş birliğine açık, insan ilişkilerinde başarılı, alanının sınırlarını bilen, öğrenci gelişimini “bir süreç olarak” değerlendirebilen bireyler olması, öğretmen için günümüzün ve geleceğin zorunlu kıldığı temel özelliklerdir. Tüm bu özellikler âdeta, öğretmenin “insan için insanla çalışma konusunda bir uzman” olmasını gerektirmektedir.

İşte, anlatılmaya çalışılan, öğrencinin ve öğretmenin bu yeni rollerinin ve bu rollerin içinde yer aldığı çağdaş eğitim anlayışının ortaya koyduğu eğitsel gerekliliklerden biri de, grup rehberlik etkinlikleri yoluyla öğrencilerin kendilerini tanıma ve anlamalarını, okula ve çevresine uyum göstermelerini, yaşama, gelecekteki yeni durumlara ve üst öğrenime hazırlanmalarını, gizil güçlerini gerçekleştirmelerini desteklemektir.

Bilindiği gibi orta öğretim kurumlarında haftalık olarak konulan rehberlik saati bu amaçlara yönelik bir uygulamadır. Bu saatlerin çağdaş anlayışa göre hazırlanmış, Talim ve Terbiye Kurulunca da onaylanmış bir programının bulunması, amaçların gerçekleşmesi açısından yeni ve etkin bir adımdır. Çünkü; program, öğrenci grupları veya sınıflar bazında kademelere ve öğrenci gereksinimlerine göre temel bir rehberlik programı oluşturabilmek açısından da, ülkemizde Bakanlık düzeyinde gerçekleştirilen ilk çalışmadır. Öte yandan bu programın önemli işlevlerinden biri de rehberlik saatlerindeki “amaca hizmet etmeyen uygulamaları” önlemek olacaktır.

Bu program sayesinde yukarıda anlatılmaya çalışılan yeni roller açısından hem öğrencilerin hem de öğretmenlerin kendilerini geliştirme olanakları sağlayacağı düşünülmektedir.

Bu gerekçelerden yola çıkılarak hazırlanan Orta Öğretim Kurumları Sınıf Öğretmenleri İçin 9., 10., 11. Sınıf Rehberlik Saati Programı;

Öğrenciyi;

• Merkeze alan,
• Öğrenme amacıyla harekete geçiren,
• Eğitim sürecinde etkin katılıma özendiren, grup çalışması dinamiğini benimseyen,

• Kendisini tanıyıp, kişisel gelişimini gözlemlemesine fırsat veren,

• Düşünen, sorgulayan, araştıran, bilgiye ulaşma yollarını bilen, bilimsel yöntemi ve bilgiyi kullanan birey olarak yetişmesini amaçlayan,

bir anlayışın ürünüdür.

Öğretmen açısından da;

• Ezberci eğitimden uzak,
• Çağdaş Eğitime Uygun Olarak kılavuzluk görevini üstlenen,
• Kendini geliştirmesine fırsat tanıyan bir yaklaşımla hazırlanmıştır.

Etkinliklerin verimi açısından sınıf öğretmeninin; öğrenciyi etkin kılması, programın başarısı için ise okul yönetiminin, okulda, rehber öğretmenler, öğretmenler, öğrenciler ve veliler arasında etkili bir iş birliği oluşturması bir zorunluluktur.

 

OKUL REHBERLİK HİZMETLERİ

Eğitilmiş insan gücü, toplumsal kalkınmanın en önemli ögesidir. Bu anlamda bireyin eğitimine yapılan yatırımlar, toplumun kalkınmasına yapılan yatırımlardır.

Eğitim, bireyi tüm yönleriyle bir bütün olarak ele alma ve geliştirme sürecidir. Çağdaş eğitim anlayışına göre örgütlenmiş bir eğitim kurumunda, yönetim, öğretim ve öğrenci kişilik hizmetleri, eğitim sürecinin üç ana alanı olarak yer almaktadır. Rehberlik, öğrenci kişilik hizmetleri bünyesinde yer alan ve daha çok öğrencinin kişilik gelişimi ile ilgilenen bir hizmet alanıdır. Eğitim sürecinin bütünlüğünü oluşturan; yönetim, öğretim ve rehberlik çalışmalarının ortak amacı öğrencilerin, bedensel, zihinsel, sosyal ve psikolojik bakımdan bir bütün olarak gelişmelerini sağlamaktır. Ancak bu ortak amaca ulaşmada her alanın kendine özgü yaklaşım ve uygulamaları vardır.

Öğrencilerin, kendilerini tanımaları, dengeli bir kişilik geliştirmeleri, uyum sorunları, ilgi, yetenek, değer ve kişilik özelliklerine uygun bir mesleğe yönelmeleri, alan ve ders seçmeleri, başarılarını artırmaları, serbest zamanlarını en iyi biçimde değerlendirebilmeleri, bireyler arası iletişim becerilerini geliştirmeleri vb. konular, rehberlik hizmetlerini okullarda gerekli kılmaktadır.

Rehberlik Hizmetlerinin Genel Amaçları

Öğrencilerin;

1. Bedensel, zihinsel, duygusal vb. yönlerden özelliklerini tanımalarına ve kabul etmelerine,
2. İnsanlarla sağlıklı ilişkiler kurabilmek için gerekli becerileri kazanmalarına ve yaşama karşı olumlu bir tutum geliştirmelerine,
3. Kişisel gelişimleri için kendilerine açık olan fırsatları, okul ve okul dışındaki eğitim olanaklarını, meslekleri, iş dünyasını ve toplumun beklentilerini tanımalarına,
4. Amaç belirleme, sorun çözme, karar verme, tercih yapma, sorumluluk alma gibi yaşam becerilerinde yeterlilik ve kendine güven kazanmalarına,
5. Yaşantılarını bir bütün olarak değerlendirerek bir yaşam felsefesi geliştirmelerine,
6. Toplum gerçeklerini de göz önüne alarak, kendilerine uygun üst öğrenim programlarını, iş ve meslekleri tanıyıp seçmelerine,
7. Çalışmayı zevk hâline getirmelerine ve serbest zamanlarını iyi kullanmalarına,
8. Bilimsel anlayışa, yaratıcılığa, hoşgörüye, sevgiye, demokratik tutum ve davranışa sahip, insan haklarına saygılı, çevresi ile uyumlu bireyler olarak yetişmelerine,

Sonuç olarak, kendilerini belirtilen amaçlar doğrultusunda gerçekleştirmelerine yardımcı olmaktır.

Rehberlik örgütü, belirtilen amaçların gerçekleştirilebilmesi için öğrenciyi tanıma, bilgi verme, psikolojik danışma, yerleştirme, izleme, çevre ve veli ile ilişkiler, araştırma ve değerlendirme gibi hizmet alanlarına ayrılır. Belirtilen amaçlara ulaşmak ve bu hizmet alanlarında öğrencilere sistemli ve profesyonel düzeyde yardımcı olabilmek için bu hizmetler rehberlik eğitimi almış uzman kişiler tarafından yürütülmelidir. Ancak, rehber öğretmen (psikolojik danışman) sayısının yetersizliği, öğretmenlerin rehberlik hizmetlerinde belli bazı rollerinin olması ve hizmetlerin iş birliği içinde yürütülmesi gerektiğinden, bir kısım rehberlik çalışmalarının sınıf öğretmenlerince de yürütülmesi gerekmektedir.

Rehberlik hizmetlerinin yürütülmesi ile ilgili okul yöneticilerinin, rehber öğretmenlerin (psikolojik danışmanların), sınıf öğretmenlerinin görevleri ayrı ayrı "Rehberlik Hizmetleri Yönetmeliği"nde yer almaktadır. Sınıf öğretmenleri, uygulamalarında bu çerçeveyi göz önünde bulundurmalıdırlar.

Rehberlik Hizmetlerinin Genel İlkeleri

Rehberlik hizmetleri yürütülürken bazı ilkelerin göz önüne alınması gerekir. Bu ilkeler kısaca şöyle özetlenebilir:

1. Her birey seçme özgürlüğüne sahiptir: Toplumdaki tüm kısıtlı olanaklara rağmen bireyin önünde birçok seçenekler bulunabilir; rehberlik çalışmalarıyla bireye seçenekler tanıtılarak uygun seçimi yapmasına yardımcı olunur.
2. Rehberlik hizmetlerinde insana saygı esastır: Saygı; her insanın, ırk, din, cinsiyet, sosyal, ekonomik, kültürel farklılığı ne olursa olsun değerli olduğunu kabul etmektir.
3. Rehberlik hizmetlerinden yararlanmada gönüllülük esastır: Bu hizmetlerden yararlanmanın özünde gönüllülük olmakla birlikte, sınıf ortamında grup rehberliği yapılırken tüm öğrencilerin etkinliklere katılımı gerekmektedir. Böyle durumlarda öğrencilerin konulara istekli hâle getirilmesi için çaba gösterilir.
4. Rehberlik yaşam boyu yararlanılabilecek bir hizmettir: Bireyin gelişimi, yaşam boyu devam eden bir süreçtir. Bu nedenle rehberlik hizmetleri sürekli olarak sunulur.
5. Rehberlik hizmetlerinin bireysel boyutunda gizlilik esastır: Rehber öğretmen (psikolojik danışman), danışanın (öğrencinin) sırlarını başkalarına açıklamaz. Danışman aradaki güven duygusunun kaybolmaması için danışanın anlattıklarını onun izni olmadan kişi ya da kurumlara iletmez. Ayrıca, sınıf öğretmeni de öğrenci ile ilgili özel bilgileri rehberliğin amaçları dışında kullanmaz.
6. Rehberlik hizmetleri ilgililerin iş birliği ile yürütülmelidir: Rehberlik hizmetleri, rehber öğretmenin (psikolojik danışmanın) öncülüğünde, yöneticiler, öğretmenler, diğer okul personeli ve veliler ile iş birliği içinde yürütülür.
7. Rehberlik tüm öğrencilere açık bir hizmettir: Bu hizmetlerin özünde çıkabilecek sorunları önleme ve bireyi tüm yönleri ile geliştirme vardır. Rehberlik çalışmaları, sadece sorunlu ve uyumsuz bireylere sunulan bir hizmet olmayıp tüm öğrencilere yöneliktir.
8. Rehberlik hizmetlerinde bireysel farklılıklara saygı esastır: Her insanın kendine özgü olduğunu, ilgi, yetenek ve değerleri bakımından var olan farklılıklarını kabul etmektir.
9. Rehberlik hizmetleri hem bireye hem de topluma karşı sorumludur: Bu hizmetler ile bireye kendi istekleri ile toplumun beklentileri arasında bir denge kurabilmesi için yardımcı olunur.
10. Rehberlik hizmetleri eğitimin ayrılmaz bir parçasıdır: Eğitim sürecinde ortak amaca ulaşabilmek için rehberlik, yönetim ve öğretim hizmetleri birbirleriyle tutarlı bir biçiminde yürütülür.

REHBERLİK PROGRAMIYLA İLGİLİ AÇIKLAMALAR

Genel Açıklamalar

1. Bu program, Türk Millî Eğitiminin genel amaç ve ilkeleri doğrultusunda, rehberlik hizmetleri ile ilgili 9. 10.
   ve 11. sınıf rehberlik etkinliklerine yönelik olarak, sınıf öğretmenleri tarafından uygulanmak üzere hazırlanmış olup rehberlik hizmetlerinin sadece bir bölümünü kapsamaktadır. Sınıf öğretmenleri bu programı, okul rehberlik hizmetlerinin bir parçası olarak okul rehber öğretmenine danışarak yürütürler.

Bu ders; Lise, Bazı Derslerin Öğretimini Yabancı Dil ile Yapan Resmi Okullar ( Anadolu Liseleri) ve Yabancı Dil Ağırlıklı Liselerde haftalık ders saatleri içinde, Fen Lisesi, Anadolu Güzel Sanatlar Lisesi, Anadolu Öğretmen Lisesi,Meslek Lisesi, Anadolu Meslek Lisesi, Teknik Lise, Anadolu Teknik Lisesi, İmam – Hatip Lisesi, Anadolu İmam – Hatip Lisesi ve Yabancı Dil Ağırlıklı İmam – Hatip Lisesinde haftalık ders saati dışında yürütülür.

2. Öğrencilerin, programda yer alan konular ya da gereksinim duyulan diğer konular ile ilgili daha fazla yardım veya bilgi almak istediklerinde, okul rehberlik servisi, rehberlik ve araştırma merkezi vb. kurum/kuruluşlara yönlendirilmeleri gerekir.
3. Rehberlik servisi olan okullardaki rehber öğretmenler (psikolojik danışmanlar), gerektiğinde rehberlik saatlerini servisin psikolojik danışma ve diğer rehberlik çalışmaları için kullanırlar.
4. Sınıf öğretmeni, programda yer alan konuların içeriğinin zenginleştirilmesinde ve materyal sağlamada rehberlik servisi, rehberlik ve araştırma merkezi ile iş birliği yapmalı, programın uygulanması ile ilgili açılacak olan hizmet içi eğitim programlarına katılmalıdır.
5. Sınıf rehberlik programının amacına ulaşması, okul rehberlik servisi ile diğer ilgili birim ve personelin iş birliği yapmasına, personelin rehberlik çalışmalarının önemine inanmasına, rehberlik ilkelerine uyulmasına ve gerekli araç-gereç ile kaynakların etkin olarak kullanılmasına bağlıdır.
6. Psikolojik ölçme araçları ile psikolojik danışma ve rehberlik alanına özgü teknikler, sadece rehber öğretmen (psikolojik danışman) tarafından kullanılmalıdır. Bu tür durumlarda sınıf öğretmeni ile rehber öğretmenin iş birliği sonucunda yapılacak uygulama ve etkinlikler uygun olan haftalarda çalışma plânına dahil edilmelidir.

 

Uygulamaya İlişkin Açıklamalar

1. Programda yer alan bölümler, öğrenci ihtiyaç analizi, ilgili yayınlar, mevcut sınıf rehberlik çalışmaları, öğretmenlerin rehberlik hizmetlerindeki görevleri ile bilgi çağının gerekleri olan yeni gelişmeleri göz önüne alınarak oluşturulmuştur. Ancak, hizmetlerin programlanmasında sınıf, okul ve yörenin öncelikli gereksinimleri ve mevcut kaynaklar da önemlidir. Bu nedenle gerek duyulduğunda, Okul Rehberlik Hizmetleri Yürütme Kurulu, Rehberlik Servisi ve Rehberlik ve Araştırma Merkezi iş birliği ile öğrencilerin öncelikli ihtiyaçlarına ve çevre olanaklarına göre konular zenginleştirilebilir, daraltılabilir ve yeni konular programa alınabilir. Bölümlerin işleniş süresi de aynı çerçevede, öğrencilerin ve konunun özelliğine göre belirlenir.
2. Sınıf öğretmeni, öğrencileri bireysel olarak gözlemeli, öğrencilerin karşılaştıkları güçlüklerle ilgili olarak onlara rehberlik saatlerinde veya diğer zamanlarda yardımcı olmaya çalışmalıdır. Ancak sınıf öğretmeni, öğrencilerle bir psikolojik danışma ilişkisine girmekten kesinlikle kaçınmalı, psikolojik yardıma ihtiyacı olan öğrencileri rehberlik servisine veya rehberlik ve araştırma merkezine yönlendirmelidir.
3. Sınıf ortamında rehberlik çalışmaları yürütülürken, rehberliğin amaç ve ilkeleri daima göz önünde bulundurularak demokratik bir ortam sağlanmalıdır. Sınıf öğretmeni; konuları ele alırken, öğrencilerin konulara güdülenmelerini, katılmalarını ve kendilerini ifade etmelerini sağlamalı, konuların yaşantıya dönük örneklerle zenginleştirilmesine önem vermelidir. Bunun için konunun özelliğine göre öğrencilerin etkin olacağı öğretim yöntem ve tekniklerine ağırlık verilmelidir.
4. Öğrencilerin etkinliklere katılımını sağlamada, onların bireysel özellikleri ve farklılıkları ile gereksinimleri göz önünde bulundurulmalıdır.
5. Etkinliklerin işlenişinde olabildiğince grup tartışmalarına uygun ortam oluşturulmalı ve öğrencilerin ilgili konularda bilgiler toplayarak sınıfa sunmalarının yanı sıra sınıfa, alanlarında uzman kişileri davet etmeleri de sağlanmalıdır.
6. Programda yer alan etkinlikler, işlenişe yönelik öneriler olarak düzenlenmiştir. Öğrencilerin düzeyine, konunun özelliğine ve günlük yaşamdaki gelişmelere uygun olarak alternatif etkinlikler düzenlenebilir. Kavramlar başlığı altında verilen kavramlar listesi, bölümlerin sınırlarını belirlemek ve öğrencilerin bu kavramlardan haberdar olmaları amacıyla belirlenmiştir. Etkinlik ve kavramlar bu doğrultuda zenginleştirilebilir.
7. Programda yer alan bütün etkinlikler, öğrencinin kişisel gelişimini amaçlamaktadır.

Ayrıca, öğrencilerin kendi gelişimlerini kendilerinin gözlemlemeleri önemli bir konu olduğundan, öğrencilerin kendileri için orta öğretim süresi boyunca kişisel bir dosya tutmaları sağlanmalıdır. Bu dosyada rehberlik saatindeki 3 yıllık bütün çalışmalarına ilişkin bilgileri, değerlendirme formları, uygulama sayfaları, karneleri, takdir-teşekkürleri vb. bulundurabilirler. Bu dosyanın gerekliliğine ilişkin açıklamalara, 9. Sınıfın ilk yarı yılının ilk saatlerinde yer verilmelidir. Kişisel yaşamına ve gelişimine ilişkin kayıtları dosyalamanın, gelecekte; üst öğrenim, özel ve meslekleri ile ilgili yaşantılarında sağlayacağı yararlar üzerinde özellikle durulmalı ve bu uygulamanın 3 yıl boyunca sürdürülmesi özendirilmelidir. Öğretmen, bu motivasyonu sürdürmek için zaman zaman dosyaları gündeme getirmelidir. Başlangıç ile son durum arasındaki farklılıklar ve gelişmeler birlikte değerlendirilmelidir.

Programın Uygulanmasında Kullanılabilecek Yöntem ve Teknikler

Grup Tartışması Yöntemi: Öğrencilerin bir konu ya da sorun üzerinde birlikte konuşarak olası çözüm yollarını aramalarına dayanır. Yöntemin esası, tüm grubun etkinliğe katılmasıdır. Grup tartışması sırasında öğrencinin başkalarını anlayarak dinlemesi ve konuştuklarının başkalarınca anlaşıldığını hissetmesi sağlanmalıdır.

Temel İlkeler:

1. Grup tartışması yapılacak konu iyi belirlenmeli, tartışılacak konu önceden öğrencilere duyurulmalı, ön hazırlık yapmaları sağlanmalıdır.
2. Her öğrencinin düşüncesine saygı gösterilerek öğrencilerin de birbirlerinin düşüncesine saygılı ve hoşgörülü davranmaları sağlanmalı, sınıf öğretmeni bu konuda davranışlarıyla örnek olmalıdır.
3. Sınıfta serbest tartışma yapılabilecek bir atmosfer oluşturulmalıdır.
4. Öğrencilere, birbirlerinin yaşantılarını paylaşabilmeleri konusunda yardım edilmelidir.
5. Herkesin görüşünün değerli olduğu, rehberlik etkinlerindeki grup tartışmalarında, tartışmayı “kazanan ya da kaybeden” gibi bir ayrımın olamayacağı, grup tartışmasının her öğrencinin düşünce ve duygularını ortaya koymasıyla beklenen yararı sağlayacağı, herkesin tartışma kurallarına uymasıyla beklenen yararların elde edilebileceği etkinlik başlamadan önce öğrencilere belirtilmelidir.

Rol Oynama Yöntemi: Bir görüşün, durumun, sorunun ya da olayın bir grup önünde dramatize edilmesidir. Bu yöntemde öğrenciler başka bir kimliğe bürünür, bu “rol”ün öğrencinin gerçek kimliği veya durumuyla ilgisi olmadığı gruba mutlaka ifade edilir. Böylece öğrenciler yaşayarak başkalarının nasıl hissettiğini, düşündüğünü ve etkinlikte bulunduğunu anlama olanağına sahip olurlar.

Temel İlkeler:

1. Dramatize edilecek durum, görüş, sorun ya da olay önceden belirlenmelidir.
2. Rol dağılımı ve oyunun plânı öğrencilere sağlanmalıdır.
3. Sınıfta serbest ve güvenli bir atmosfer yaratılmalıdır.
4. Öğrencilerin neyi gözleyecekleri belirtilmeli ve not tutmaları sağlanmalıdır.
5. Her sahnenin genellikle 5-10 dakikadan fazla sürmemesi sağlanmalıdır.
6. Etkinliğin tümü üzerinde öğrencilerin değerlendirmelerine yer verilmelidir.

Örnek Olay İncelemesi Yöntemi: Öğrencilerin sorunlu bir olaya etkin olarak katılmalarını gerektiren bir yöntemdir. Sorunlu olay, gerçek ya da hayalî olabilir. Olayı anlatan ve gerekli verileri kapsayan bir rapor üzerinde çalışan öğrenciler, olayı öğrenir, verileri analiz eder, sorunu tartışarak değerlendirirler; olayın nedenlerine ya da çözümüne ilişkin öneriler getirirler.

Temel İlkeler:

1. Öğrencilerin yaş ve olgunluk düzeylerine uygun bir örnek olay oluşturulmalıdır (Eğer gerçek bir olay incelenecekse yer, zaman ve kişi adları değiştirilmelidir).
2. Olayın istenilen yönde tartışılmasına yarayacak kilit sorular hazırlanmalıdır.
3. Örnek olayın öğrenciler tarafından anlaşıldığından emin olunmalıdır.
4. Gelişimsel olarak öğrencilerin hangi dönemde oldukları kontrol edilerek öğrencilerin yanlış çözümlere gitmeleri önlenmelidir.
5. Olay, bütün olarak değerlendirilmelidir.

Gezi İnceleme Yöntemi: Eğitsel amaçları gerçekleştirmek için okul ya da sınıf öğretmeni tarafından organize edilen geziye ilişkin etkinlikler, gözlem gezisi yönteminin kapsamına girmektedir.

Temel İlkeler:

1. Öğretmen, kendine düşen yasal sorumlulukları bilmelidir.
2. Gezi kararı verilmeden önce gidilecek yerle ilgili plân yapmalı, gezinin sınıfta öğretilenlerle doğrudan ilişkisi olduğundan ve eğitsel değerinden emin olunmalıdır.
3. Gidilecek yerdeki yetkililer ve ilgili kişilerle önceden “gezinin amacı,grubun özellikleri, geziden beklentiler” konularında etkileşim sağlanmalıdır.
4. Öğrencilere, neyi gözleyecekleri, ne üzerinde çalışacakları önceden açıklanmalı, bu yolla geziye hazırlanmaları sağlanmalıdır.
5. Sınıfa dönüldüğünde geziden elde edilenler özetlenmelidir.
6. Ziyarete gidilen yere "Teşekkür" mesajı gönderilmelidir.
7. Yeni bir gezi için plân yaparken öğrenci görüş ve değerlendirmelerinden de yararlanılmalıdır.

Bilgi Verme – Anlatım Yöntemi: Öğretmenin konuşarak, bir yazıyı okuyarak, önceden kaydedilmiş bir sesi dinleterek, film göstererek ya da bilgisayar kullanarak belli bir konudaki bilgilerini öğrencilere aktarması yöntemidir.

Temel İlkeler:

1. Anlatım plânlanırken özel ve genel amaç saptanmalıdır.
2. Öğrenciler tanınmalı, özel ilgi ve gereksinimleri bilinmelidir.
3. Anlatım konusu ve biçimi iyi organize edilmelidir.
4. Resimler, modeller ve diğer görsel-işitsel araçlarla anlatım zenginleştirilmelidir.
5. Ses tonu iyi kullanılarak anlatım tekdüzelikten kurtarılmalıdır.
6. Anlatım sırasında sorulardan yararlanılmalı, "kuru" anlatımdan sakınılmalıdır.
7. Öğrencilere soru sorma olanağı verilmelidir.
8. Etkinlik boyunca öğrenciler gözlenmelidir.
9. Anlatılan konunun yazılı bir özeti dağıtılmalıdır.

Gözlem:

Rehberlik alanında gözlem, genel olarak bireylerin değişik ortamlarda çeşitli davranışları hakkında onları gözlemleyerek bilgi toplama tekniğidir. Gözlem, tek tek ya da grup olarak bireyin içinde bulunduğu çevre koşullarını ve etkinliklerini değiştirmeden, onun gözlenebilir tüm davranışları hakkında kolayca bilgi toplamaya olanak veren bir tekniktir.

Gözlem tekniği, uygulanmasındaki yaklaşım biçimine göre, sistemli gözlem ve rastlantısal gözlem olarak iki gruba ayrılabilir.

Sistemli gözlemde kimin, nerede ve nasıl gözleneceği, gözlem yapılırken hangi formun kullanılacağı önceden saptanmıştır.

Rastlantısal gözlemde ise, gözleyicinin önceden organize ettiği veya amaçladığı bir durum ya da ortam yoktur.

Sınıf öğretmenlerinin gözlem tekniğini verimli bir biçiminde kullanabilmeleri bu programın başarılı olabilmesinde çok önemli bir katkı sağlayacaktır. Öğrencileri tanıyabilmek için; ilgileri, yetenekleri, değerleri gibi konularda öğretmen gözlemlerinden önemli ölçüde yararlanılmalıdır. Dolayısıyla tekniğin işlevsel bir biçiminde kullanılabilmesi gözlemin objektif, net ve sistemli yapılmasına bağlıdır.

Olay Kaydı (Gözlem Verilerinin Kaydedilmesi): Belli bir ortamda gözlenen öğrencinin, anlamlı davranışlarının ayrıntılı ve nesnel biçimde betimlenmesine olay kaydı denir.

Olay kaydı, öğrencinin özgün bir yanına ilişkin sınırlı bilgi sağlamakla birlikte, bir anlık olayı, doğal koşullarda ortaya çıkan bir davranışı saptama işi olduğundan, sınıf öğretmenine önemli ipuçları verebilir.

Olay kayıtları, aynı zamanda objektif araçlarla ölçme sonucunda elde edilen sayısal değerleri anlamlı hâle getirmeye, kısaca öğrenciyi anlamaya yardım eder. İyi bir olay kaydında, davranışın betimlenmesi, gözleyenin kişisel yorumundan kesin biçimde arınmalıdır. Gözlemci, davranış betimlenmesinde daha çok sözlere ve hareketlere yer vermeli, olayı betimlerken gözlenen öğrenciye ya da olaya karşı duygusal yanlılıktan uzak kalmaya çalışmalıdır. Öğrencinin daha sonraki yaşamını olumsuz yönde etkileyecek olay kayıtlarından kaçınılmalıdır.

Davranış betimlemesi kısa, öz ve önemli kısımları yansıtan rapor olmalıdır. Bunun için de her olay kaydı tek bir olayı anlatmalıdır.

Anket:

Anket, öğrencilerin ev ve aile yaşamları, sağlık durumları, eğitsel ve meslekî plânları, okul içi ve okul dışı etkinlikleri, çalışma alışkanlıkları gibi çok çeşitli özellikleri hakkında kendilerinden, velilerinden ya da diğer ilgililerden bilgi toplamada kullanılır. Anketin en önemli yararı, kısa sürede, çok sayıda insandan, fazla bilgi toplamaya uygun olmasıdır. Anket soruları açık uçlu veya kapalı uçlu olabilir. Açık uçlu sorulara cevap verecek öğrenci, soruyu istediği biçimde yanıtlar; bunların sonuçlarının değerlendirilmesinde güçlükler vardır. Kapalı uçlu anket sorularında ise; yanıtlayan kişi, sorular için hazırlanmış seçeneklerden birini ya da birkaçını işaretlemek zorundadır. Bu tarz anketlerin değerlendirilmesi kolaydır.

Materyaller ve Araç-Gereç Kullanımına İlişkin Açıklamalar

1. Grup rehberlik etkinlikleri öğrencilerin temelde, eğitim sürecine uyumlarını ve yönelmelerini desteklemeye ve yaşama hazırlanmalarına yöneliktir. Rehberlik saati programı için diğer ders alanlarında olduğu gibi ders kitabı hazırlanamaz. Programda yer alan konular işlenirken destekleyici, programın amaç ve ilkelerine uygun her türlü araç-gereçten, yayınlardan, kaynak kişi ve kurumlardan yararlanılmalıdır.
2. Konuyla ilgili uzmanlar ve kaynak kişiler sınıfa davet edilebilir, geziler düzenlenebilir. Bu durumda davet edilen veya gidilecek yerdeki kişi veya uzmanla psikolojik danışman (rehber öğretmen) önceden görüşerek; etkinliğin temel amacı, ilgili rehberlik ilkeleri ve hedeflenen öğrenci kazanımları konusunda aydınlatarak görüş birliği sağlanması özellikle yararlı ve gereklidir.
3. Öğretmenlerin; öğrencilerinizin (hatta velilerinizin) düşünce, duygu, deneyim ve yaşantılarından da yararlanılabilir. Anlaşılacağı gibi materyal ve kaynak kullanımında özel bir sınırlama veya zorunluluk bulunmamaktadır. Burada odak noktamız; temel amaç ve kazanımlar doğrultusunda öğrencilerimizin gelişimleridir. Çünkü bu alanda; doğal bilimlerde veya belli branş dersi etkinliklerinde olduğu gibi spesifik ve somut bilgiler yerine, insanın duyguları, düşünceleri, tutumları, algıları ile toplumun göreceli normları gibi soyut ve öznel öğeler ön plâna çıkmaktadır.
4. Açıklamaların sonunda “Yararlanılabilecek Yayınlar Listesi” sunulmuştur. Programın içerdiği anlayışa uygun olarak hem bu kaynaklar hem de diğer materyaller, siz öğretmenlerin ve öğrencilerinizin yaratıcılığı ile desteklenmek ve geliştirilmek üzere esnek bırakılmıştır.
5. Uygulamalarda olduğu gibi materyal ve kaynak kullanımında da, öğrencinin mevcut potansiyelini ortaya çıkarmasına, geliştirmesine ve kendini tanımasına hizmet etmesi en temel hedeftir.

Psikoloji ve rehberlik alanı ile kişisel ve sosyal gelişime yönelik yayınlara baktığımızda günümüzde, bunlara sürekli olarak yenilerinin katıldığı gözlenmektedir. Özellikle program içeriği açısından, bu alandaki yayınlardan kesin bir liste oluşturmak pek olanaklı görülmemektedir. Bu nedenle hem rehberlik ve araştırma merkezlerimizdeki ilgili uzmanlar ile okul rehberlik ve psikolojik danışma servislerindeki rehber öğretmenlerimizin (psikolojik danışmanlarımızın) hem de sınıf öğretmenlerimizin bu konudaki yayınları izlemesi gerekecektir. Ayrıca, yazılı kaynakların yanı sıra bu alanda bilgisayar yazılımları,programları ile video bantları gibi materyaller de henüz çok yeni olmakla birlikte giderek gelişmeye başlamıştır.

Yöneticiler, rehber öğretmenler (psikolojik danışmanlar) ve sınıf öğretmenleri olarak; bu tür psikolojik, kişisel ve sosyal gelişime ve eğitime yönelik yayınları olabildiğince izlemeniz, merkez veya okul kütüphanelerine kazandırmaya çabalamanız büyük önem taşımaktadır. Yayınların dışında ilgili uzmanlar, kurum, kuruluş ve diğer materyallerden yararlanılabilmesi için gerekli iletişimi ve koordinasyonu sağlamanız ve formal işleyişi harekete geçirmeniz programın uygulanması açısından gereklidir.

Diğer yandan bu tür kaynaklar ve uygulamalar özellikleri gereği; kendi kişisel ve meslek gelişiminiz veya diğer eğitsel uygulamalara yönelik olarak farklı amaçlarınız için de yararlı ve destekleyici olacaktır.

Bu programla, öğrencilerinizin kendilerine ve yaşamlarına ilişkin yeni bakış açıları geliştirebilmeleri en temel beklentimizdir. Bununla beraber programın, eğitim sistemimizin temel direği olan sizler için de meslek ve özel yaşamınızla ilgili yeni bakış açıları ve düşünceleri geliştirme olanakları sunacağını umuyoruz.

Materyaller ve araç-gereç kullanımına ilişkin açıklamalar bölümünün birinci maddesinde belirtildiği gibi “Orta Öğretim Kurumları Sınıf Öğretmenleri İçin 9, 10,11. Sınıf Rehberlik Programı “ öğretmenlere yol göstermek amacıyla hazırlanmış olup, bu program paralelinde ders kitabı hazırlanmayacaktır. Her bölüm için aşağıda sunulan kaynaklar listesinden o bölümü ilgilendiren kitaplar seçilerek yararlanılabilecektir.

Yararlanılabilecek Yayınlar Listesi

	BALTAŞ, Acar. Üstün Başarı. Remzi Kitap Evi, İstanbul:1993.
	CILGA, İbrahim. Gençlik ve Yaşam Niteliği. T.C. Başbakanlık Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Yayınları. Yayın No:126. Ankara: 1994.
	DÖKMEN, Üstün. Okuma Becerisi, İlgisi ve Alışkanlığı Üzerine Psiko-Sosyal Bir Araştırma. MEB Basımevi. İstanbul: 1994.
	ERBESLER, Ayfer. İş Gücünün Zamanı Kullanımı ve İş Verimliliğini Etkileyen Sosyoekonomik Faktörler. Millî Prodüktivite Merkezi Yayınları. Yayın No:350. Ankara:1987.
	GORDON, Thomas. Etkili Öğretmenlik Eğitimi. Sistem Yayıncılık. İstanbul: 1998.
	JAMES, Larry. Kişiliğinizde ve Mesleğinizde ... 10 Yaşam Becerisi. Beyaz Yayınları. İstanbul:1999.
	KUZGUN, Yıldız. AKKÖK, Füsun. Sosyal Beceri Geliştirme (Öğretmen El Kitabı). MEB Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı. Yayını. Ankara:1996.
	KUZGUN, Yıldız. Üniversiteler, Yüksek Öğretim Programları ve Meslekler Rehberi. ÖSYM Yayınları. No:0015. Ankara:1989.
	KUZGUN, Yıldız. Mesleki Rehberliğin Bireylerin Yetenek ve İlgilerine Uygun Meslekleri Tanımalarına Etkisi. A.Ü. Eğit. Bil. Fak. Yayınları. No:118. Ankara: 1982.
	KUZGUN, Yıldız. Rehberlik ve Psikolojik Danışma. ÖSYM Yayınları. Ankara:1988.
	Meslekler Rehberi. MEB ve İİBK Yay. Ankara: 1998
	TİTİZ, M. Tınaz. Ezbersiz Eğitim Yol Haritası. Beyaz Yayınları. İstanbul:1998.
	TÜRKKAN, Reha Oğuz. Kolay ve İyi Öğrenme Teknikleri. Alfa Yayınları. İstanbul: 1996.
	ULUĞ, Feyzi. Okulda Başarı, Etkili Öğrenme ve Ders Çalışma Yöntemleri. Remzi Kitap Evi. İstanbul:1990.

*Ayrıca Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan “Verimli Çalışma Yöntemleri “ başlıklı 6 Video Bandı.

Değerlendirmeye İlişkin Açıklamalar

1. Bilindiği gibi dersler puan veya notla değerlendirildiği hâlde, rehberlik etkinlikleri sonucunda öğrenciye herhangi bir puan veya not verilmez. Etkinlik Değerlendirme Formu soruları, yapılan etkinliğin amacına ulaşıp ulaşmadığını değerlendirmeye yöneliktir. Öğrencilere bölümlerde geçen konularda bilgilenmelerinin temel alındığı belirtilmelidir. Ayrıca, öğrendiklerini yaşantılarında kullanmalarının, kendi sorumlulukları ve tercihleri olduğu da ifade edilmelidir.
2. Değerlendirme bölümündeki "Etkinlik Değerlendirme Formunun" doldurulması da, öğrencinin bilgilenmeye devam ettiği bir etkinlik olarak düşünülmelidir.
3. "Etkinlik Değerlendirme Formu" dağıtılmadan önce, öğrencilere formların kendilerinde kalacağı ve kendi kişisel dosyalarında saklayacakları hatırlatılmalıdır.
4. Öğrencilere "Etkinlik Değerlendirme Formu"nun her uygulamasından sonra, “evet” cevaplarının çokluğunun “ilerlemelerinin olumlu olduğu”, Kısmen cevaplarının çokluğunun, “daha iyi olabilmek için yapabileceği şeyler olduğu”; “hayır” cevaplarının çokluğunun “durumunu gözden geçirerek eksiklerini tamamlaması gerektiği” anlamına geldiği belirtilmeli ve bu duruma ilişkin görüş ve öneriler paylaşılmalıdır.
5. Değerlendirme kapsamında öğretmen ve öğrenciler, süreç boyunca yaptıkları gözlemleriyle, etkinliklerin amacına ulaşıp ulaşmadığını tartışabilirler. "Etkinlik Değerlendirme Formu" ndaki ifadeler her öğrencinin kendisini programa ilişkin olarak değerlendirmesine yöneliktir. Bu ifadelerin öğrencilere yönelik olarak, çevre koşulları da dikkate alınarak zenginleştirilebileceği göz önüne alınmalıdır.
6. Her ne kadar rehberlik saati etkinlikleri herhangi bir puan veya notla değerlendirilmeyecekse de sınıf öğretmenleri bu ders saati etkinlikleri sırasında öğrencilerin gösterdikleri ilgi ve tutumlarını değerlendirmek amacıyla “Rehberlik Programı Etkinlikleri Öğrenci Formu “ hazırlanmıştır. Bu form her bölümün sonunda kullanılmayacaktır. Her dönem ya da her öğretim yılı sonunda öğrenciler için ayrı ayrı doldurularak kişisel dosyalarında saklanacaktır. Sınıf öğretmeni gereksinim duyduğunda rehber öğretmenle iş birliği içerisinde sınıf içi tartışmalara katılma, sahip oldukları ve sergiledikleri görüş zenginliğine, sorumluluk alma, inceleme, bilimsel düşünme becerilerine göre öğrenciler hakkında görüş sahibi olmalıdır.

GENEL AMAÇLAR

1. Okuldaki eğitim ortamından ve çevresindeki olanaklardan yararlanabilme
2. Demokratik ve toplumsal yaşam içerisinde insan haklarına, toplumsal kurallara uymayı yaşam biçimi hâline getirebilme
3. Araştırma, inceleme, gözlem yapma, bilimsel ve yaratıcı düşünme, karar verme ve küresel düşünme yetisi kazanabilme
4. Kendine en uygun alanı ve meslek seçeneklerini belirleyebilme
5. Kendisi ile barışık, ailesi ve toplumla uyumlu davranışlar geliştirebilme
6. Yüksek öğrenim giriş sınavının özelliklerini dikkate alarak kendine uygun tercih seçenekleri oluşturabilme
7. İş ve meslek yaşamının temel özellikleri ve gerekliliklerini kavrayabilme
8. Kendisini çağın değişimine ve gelişimine göre yenileyebilme ve geliştirebilme
9. Karşılıklı sevgi, saygı ve hoşgörü anlayışını benimseyebilme
10. Ders başarılarını ve kişilik gelişimlerini engelleyen olumsuz etkileri giderebilme

SINIF ÖĞRETMENLERİ İÇİN 9. 10. ve 11. SINIF REHBERLİK PROGRAMI

BÖLÜMLERİ

9. SINIF BÖLÜMLERİ

1. OKULUMUZU VE ÇEVRESİNİ TANIYALIM

2. YÖNETMELİKLER VE KURALLAR

3. ETKİN ÖĞRENME

4. ERGENLİK DÖNEMİ

5. ALAN SEÇİMİ

10. SINIF BÖLÜMLERİ

1. SERBEST ZAMAN KULLANIMI

2. AİLE VE ÇEVREYLE OLUMLU İLİŞKİLER GELİŞTİRME

3. YAŞAM BECERİLERİ

4. MESLEKLERİ İNCELEME

11. SINIF BÖLÜMLERİ

1.ÜNİVERSİTE GİRİŞ SINAVLARI

2. GELİŞEN İNSAN

3. TOPLUMSAL YAŞAM

4. YÜKSEK ÖĞRENİM VE TERCİHLER

5. İŞE VE MESLEĞE HAZIRLIK

6. AİLE YAŞAMI

9. SINIF

BÖLÜM I

OKULUMUZU VE ÇEVRESİNİ TANIYALIM

Bölümün Amacı

Bu bölüm ile öğrencilerin okuldaki birimlerden, çevredeki kurum ve kuruluşların olanaklarından yararlanabilmeleri amaçlanmaktadır.

Öğrenci Kazanımları

Bu bölümü tamamlayan her öğrenci;

• Okuldaki birimler, çevredeki kurum ve kuruluşlara ilişkin bilgi eksikliğinin yaratacağı sorunların farkına varır.
• Okuldaki çeşitli birimlerden etkili biçimde yararlanabilmek için yapılması gerekenleri açıklar.
• Çevredeki eğitim,sağlık alanlarında hizmet veren sportif, sosyal ve kültürel etkinlikler düzenleyen kurum ve kuruluşlara örnekler vererek bu kurum ve kuruluşların olanaklarından nasıl yararlanabileceğini belirtir.
• Yararlanabileceği bursluluk ve yatılılık olanaklarının farkında olur.
• Gereksinim duyduğunda okuldaki birimler ile çevredeki kurum ve kuruluşların bu olanaklarından yararlanır.
• Okuldaki eğitici çalışmalarda görev almaya istekli olur.
• Okuldaki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinden yararlanabileceği hizmet alanlarına örnekler verir.
• Gereksinim duyduğunda rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin verildiği yerlere başvurabileceğini ve bunun çok doğal olduğunu belirtir.

KAVRAMLAR

Rehberlik- Psikolojik Danışma

Kişisel Rehberlik- Eğitici Kol

Eğitsel Rehberlik -Bursluluk

Meslekî Rehberlik -Yatılılık

Rehberlik Araştırma Merkezi(RAM) -Kendini Gerçekleştirme

KONULAR

OKULUMUZU VE ÇEVRESİNİ TANIYALIM

A. OKUL VE ÇEVRE

1. Okul

1. Okul Birimleri ve İşlevleri ( Yönetim birimleri, spor salonu, kütüphane, lâboratuarlar, işlik ve atölyeler vb. ...)

b. Okulda eğitici çalışmalar

kuruluş ve olanakların tanıtımı)

3. Orta Öğretimde Bursluluk ve Yatılılık

B. OKUL REHBERLİK HİZMETLERİ

1. Okul Rehberlik Hizmetlerinde Yararlanılabilecek Alanlar

2. Rehberlik Hizmetlerinin Verildiği Yerler

ETKİNLİKLER

Okula yeni gelen öğrencilerin öncelikle okulu ve çevresini ne kadar tanıdıkları belirlenir. Öğrencilerin bu konu ile ilgili gereksinimlerini karşılamaya yönelik plân yapılabilir.

Öğrenciler, okula ilk geldiğinde bilgi eksikliği nedeniyle karşılaştığı sorunlara ve çözümlerine ilişkin yaşantılarını ve duygularını yazılı veya sözlü olarak anlatabilir yada tartışabilirler.

Okul içi birimler (kütüphane, kantin, yönetim, lâboratuarlar, rehberlik servisi vb...) ve okul çevresindeki kurum ve kuruluşlardan (spor salonları, sağlık kuruluşları, çevredeki kütüphaneler, kültür ve sanat hizmeti veren tesisler vb....) nasıl yararlanacakları hakkında bilgilendirmek için:

• Bir konuk çağrılabilir.
• Akran dayanışması modeli gereğince üst sınıflardaki öğrenciler (10. veya11. Sınıf) organize edilerek önceki yıllarda edindikleri deneyimlerini 9. Sınıf öğrencileriyle paylaşabilirler.
• Sınıf içinde öğrenciler gruplara ayrılır ve her grup bir birim, kurum veya kuruluşu araştırıp, bilgi toplayarak sınıfa sunabilir.

Elde edilen bilgiler yazılı hale getirilip sınıf ve okul panosuna asılabilir.

Çevredeki eğitim,sağlık, sportif, sosyal, kültürel ve sanatsal alanlarda hizmet veren kurum ve kuruluşların olanaklarının tanıtımı için buralara geziler düzenlenebilir.

Öğrenciler okul ve çevredeki olanaklarla ilgili yaşantılarına ve bunlardan nasıl yararlandıklarına ilişkin günlük tutabilirler. İsteyen öğrenciler bunu arkadaşlarıyla paylaşabilirler.

Eğitici kollara ilişkin olarak, öğrencilerden önce ilköğretimde hangi kollarda görev aldıkları ve yaptıkları çalışmalar ile günlük yaşamlarında varsa hobileri ve ilgilendikleri konuları yazıp paylaşmaları istenebilir. Öğrencilerin kol seçimi sırasında bunlardan yararlanılabilir.

Okuldaki eğitici kollar hakkında sınıfı bilgilendirmek için:

• Öğrencilerin ilgi duydukları alana göre seçtikleri eğitici kollara ilişkin ayrıntılı bilgi toplayarak sınıfa sunabilirler.
• Eğitici kol etkinliklerinin daha işlevsel olabilmesi için öneriler geliştirerek bunları sınıf ortamında tartışabilirler.
• Okuldaki eğitici kolların başkanı olan öğrenciler sınıfa davet edilerek bilgi vermeleri sağlanabilir.

Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin tanıtılması için varsa okuldaki rehber öğretmen yoksa rehberlik ve araştırma merkezinden ilgili rehber öğretmen çağırılabilir.

Bir grup öğrenci bursluluk ve yatılılık konusunda hazırlanıp sınıfı bilgilendirir ya da okuldan ilgili müdür yardımcısı sınıfa davet edilerek bilgi alınabilir.

Sınıf öğretmeni tüm bu etkinlikleri öğrencilerin yürütmesini sağlar, kendisi sadece onları organize eder, amaç ve kazanımlar doğrultusunda yönlendirir.

DEĞERLENDİRME

Programın, değerlendirmeye yönelik açıklamalar bölümünde belirtilen öneriler dikkate alınarak "Etkinlik Değerlendirme Formu" öğrenci sayısı kadar çoğaltılıp uygulanmalıdır.

Öğrencilere "Etkinlik Değerlendirme Formu"nun her uygulamasından sonra, “evet” cevaplarının çokluğunun “ilerlemelerinin olumlu yönde olduğu”; “kısmen” cevaplarının çokluğunun “daha iyi olabilmek için yapabileceği şeyler olduğu”; “hayır” cevaplarının çokluğunun “durumunu gözden geçirerek eksiklerini tamamlaması gerektiği” anlamına geldiği belirtilmeli ve bu duruma ilişkin görüş ve öneriler paylaşılmalıdır.

Öğrencilerin formlara verdikleri yanıtları kendilerinin değerlendirmelerine fırsat verilmeli ve bu formları kendilerinin tuttuğu kişisel dosyalarında saklamaları sağlanmalıdır.

ETKİNLİK DEĞERLENDİRME FORMU

(Öğrenci İçin)

Rehberlik etkinlikleri ve programı tamamen sizlerin (öğrencilerin) kişisel gelişiminize yöneliktir. Bu form sizlerin rehberlik etkinliklerinden ne derecede yararlandığınızı görebilmeniz amacıyla hazırlanmış olup notla değerlendirilmeyecektir.

Etkinlikler açısından kendinizi doğru olarak değerlendirmenizin, yaşamınızda kendinize uygun seçimler yapmanızda yararı olacaktır.

Etkinlik Değerlendirme Formundaki seçenekleri dikkatlice okuduktan sonra okuduğunuz seçeneklerin her biri için; size tamamen uygun olduğunu düşünüyorsanız "evet"in altına; hiç uygun olmadığını düşünüyorsanız "hayır"ın altına ve kısmen uygun olduğunu düşünüyorsanız, "kısmen"in altına (X) işaretini koyunuz.

Değerlendirme Ölçütleri	Evet	Kısmen	Hayır
Okulumdaki birimlere (yönetim işleri, kütüphane...) ilişkin bilgi eksikliğinin sorunlar yaratabileceğini düşünüyorum.	( )	( )	( )
Okuldaki çeşitli birimlerden etkili biçimde yararlanabilmek için yapılması gerekenleri biliyorum.	( )	( )	( )
Çevredeki eğitim ve sağlık alanlarında hizmet veren sportif, sosyal ve kültürel etkinlikler düzenleyen kurum ve kuruluşlara örnekler verebiliyorum.	( )	( )	( )
Çevredeki eğitim ve sağlık alanlarında hizmet veren sportif, sosyal ve kültürel etkinlikler düzenleyen kurum ve kuruluşların olanaklarından nasıl yararlanacağımı biliyorum.	( )	( )	( )
Yararlanabileceğim bursluluk ve yatılılık olanaklarının farkındayım.	( )	( )	( )
Gereksinim duyduğumda okuldaki birimler ile çevredeki kurum ve kuruluşların bu olanaklarından yararlanabilirim.	( )	( )	( )
Okulumdaki eğitici çalışmalarda görev alıyorum.	( )	( )	( )
Okuldaki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinden yararlanabileceğim hizmet alanlarına örnekler verebilirim.	( )	( )	( )
Gereksinim duyduğumda rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin verildiği yerlere başvurabileceğimi ve bunun çok doğal olduğunu biliyorum.	( )	( )	( )

 

Devamı