REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZLERİNİN TANITIMI
(09 Ocak 2003,Radyo Programı)
Şule
GÜNGÖR Mamak RAM Merkez Müdürü
Elif
ÇORUHLU Mamak RAM Müdür Yardımcısı
1. Rehberlik
ve Psikolojik Danışma Hizmetlerini nasıl tanımlayabilirsiniz? Eğitim süreci
içersinde bu hizmetlerin amacı nedir?
Rehberlik; bireyin kendini anlaması, problemlerini çözmesi,
gerçekçi kararlar alması, kapasitelerini geliştirmesi, çevresine dengeli
ve sağlıklı bir uyum yapması ve böylece kendini gerçekleştirmesi için
uzman kişilerce bireye yapılan psikolojik yardımlardır.
Eğitim süreci içersinde; rehberlik hizmetleri, öğrencinin gelişmesine
ve uyumuna yardım etmeye yöneliktir.Rehberliğin temel amacı; bireyin kendini
gerçekleştirmesidir. Kendini gerçekleştirme ise, kişide var olan tüm gizilgüçlerin,
yeteneklerin ortaya konması, uygulama alanına sokulması, kullanılması
ve geliştirilmesidir. Yani bireyin tüm kapasitesini geliştirerek tam olarak
kullanabilmesi, daha mutlu ve verimli düzeye ulaşmasıdır.
2. Başlangıcından günümüze rehberlik hizmetlerinin
gelişimi dünyada ve ülkemizde nasıl bir seyir izlemiştir.?
20.yüzyılın başlarında Amerika rehberlik uygulamalarında
öncü bir ülke olmuştur.Rehberlik uygulamaları ilk olarak meslek seçimine
- iş bulmaya yardım hizmetleri olarak başlamış daha sonra bireyin eğitsel
ve kişisel gelişimini de kapsamak üzere genişlemiştir.
Ülkemizde ise rehberlik çalışmaları 1950'li yıllarda Türk-Amerikan işbirliği anlaşması kapsamında gerek ülkemize davet edilen uzmanlarca gerek yurt dışına gönderilen Türk Eğitimcileri'nin bilgi ve yaşantılarını uygulama alanına sokmalarıyla başlatılmıştır. Rehberlik alanında Prof. Dr. Feriha Baymur ve Prof. Dr. Hasan Tan öncü çalışmalar yapmışlardır.1955 yılında ise Ankara Demirlibahçe İlkokulunda ilk rehberlik merkezi açılmıştır.
Günümüzde ise artık her ilde (büyük illerde birkaç tane) ve bazı ilçelerde açılan Rehberlik ve Araştırma Merkezleri okulöncesinden üniversiteye dek her düzeydeki eğitim kurumlarında rehberlik hizmetlerini yürütmekle yükümlüdür.Halen ülkemizde 120 rehberlik ve araştırma merkezi bulunmakta ve bu merkezlerde psikolojik danışmanlar görev yapmaktadır.
3.Rehberlik ve Araştırma Merkezleri hangi bakanlığa
bağlı olarak çalışmaktadır?
Rehberlik ve Araştırma Merkezleri , MEB Özel Eğitim, Rehberlik ve Danışma
Hizmetleri Genel Müdürlüğü'ne bağlı olarak çalışmalarını yürütmektedir.
4. Rehberlik ve Araştırma Merkezleri kimlere
ve hangi alanlarda hizmet vermektedir.?
Eğitim-öğretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma
hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesine ilişkin her tür
çalışmaların yanı sıra ildeki özel eğitim gerektiren bireylerin tanılanmaları
ve bu bireylere yönelik rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri il
ve ilçelerde rehberlik ve araştırma merkezlerince yürütülür.
Rehberlik ve araştırma merkezleri kendi çalışma alanına bağlı bölgelerde rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri ile ilgili çalışmaları yürütmekle yükümlü olup, kendisine bağlı olan okullar ve çevresi kapsamında öğretmen, öğrenci ve ailelerine hizmet vermektedir. Bu hizmetleri özetle sunmak gerekirse;
* Eğitim öğretim kurumlarındaki
rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde
yürütülebilmesine ilişkin çalışmaları yürütür.
*Özel eğitim gerektiren bireyleri
inceler,tanılar, yerleştirilebilecekleri en uygun eğitim ortamını önerir
ve bu bireylere rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri sunar.
*Öğrencilerin zihinsel, psikolojik
ve sosyal açıdan dengeli ve sağlıklı bir biçimde kapasitelerini geliştirmelerine,
yaratıcı olmalarına, özelliklerini tanımalarına yardımcı olur.
*Öğrencilerin kendi yetenek,
ilgi ve ihtiyaçlarına uygun olan bir mesleği seçebilmeleri için mesleki
rehberlik etkinliklerinde bulunur.
*Okullardaki rehberlik ve
psikolojik danışma servislerine destek olur, çalışmalarda eş güdümü sağlar.
*Psikolojik problemleri nedeniyle
başvuran öğrencilere psikolojik yardım hizmeti verir.
*Çocukların zihin, duygu
ve sosyal yönden uyumsuzluk, öğrenme güçlüğü, okul başarısızlığı ve benzeri
problemlerini inceler, eğitsel tanılarını yapar.
*Aile ve okula bilgi vererek
problemin çözümüne yardımcı olur.
*Yetersizliği olan çocukların;
engeline uygun tanılama ile özel eğitim okullarına yada normal okulların
bünyesinde bulunan özel eğitim sınıflarına yada kaynaştırma uygulamalarına
yönlendirilmeleri ve yerleştirilmeleri ile ilgili işlemleri yürütür.
5. Rehberlik ve araştırma merkezinin sunduğu
hizmetlere ilişkin olarak kurumsal yapısı ve işleyişi hakkında bilgi alabilir
miyiz?
Rehberlik ve araştırma merkezleri; rehberlik ve psikolojik
danışma hizmetleri ve özel eğitim hizmetleri bölümü olmak üzere iki bölümden
oluşmaktadır.
1.Rehberlik ve Psikolojik Danışma
hizmetleri bölümünün görevleri arasında;
Okul rehberlik ve psikolojik danışma servislerini desteklemek,
Okullardan gönderilen veya bireysel olarak başvuran danışanlara hizmet
vermek,
Psikolojik danışmanların mesleki bilgi, birikim ve becerilerini artırmaları
için konferans, toplantı ya da aile eğitimi, sosyal beceri geliştirme
eğitimi, iletişim becerileri eğitimi, etkili öğretmenlik, yaratıcı drama
grupları gibi alana ilişkin hizmetiçi eğitim programları hazırlamak,
Bakanlığın öngörmüş olduğu projeleri kendi çalışma alanlarında uygulanmasını
sağlamak,
Alana ilişkin araştırmalar gerçekleştirmek ve Bakanlığa projeler ve çalışmalar
sunmak.
Bölümün hizmet alanlarını ana başlıkları ile ;
Eğitsel Rehberlik
Mesleki Rehberlik
Bireysel Rehberlik
Bireyi Tanıma
Grup Rehberliği olarak sınıflandırabiliriz.
2.Özel Eğitim Hizmetleri bölümünün
görevleri ise;
Eğitim-öğretim kurumlarındaki özel eğitim gerektiren bireyler yapılan
inceleme, gözlem ve görüşme sonucunda eğitsel tanısı konularak engel türüne
göre bir özel eğitim kurumuna mı, yoksa özel eğitim sınıfına mı yerleştirileceği
ya da kaynaştırma programı kapsamına mı alınacağı doğrultusunda İl Özel
Eğitim Hizmetleri Kuruluna öneride bulunularak yönlendirme işlemi gerçekleştirilir.
Merkezin çalışma alanında özel eğitim gerektiren öğrencilerin üst öğrenim kurumları ve mesleğe yönelmeleri konusunda gerekli çalışmaları ve eşgüdümü sağlar.Ayrıca yönlendirilmesi yapılan öğrencilerin okullarındaki rehberlik ve psikolojik danışma servislerince, engelli öğrencilere yönelik verilen rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerine ilişkin program ve çalışmaları inceler, izler ve değerlendirir.
Gerektiğinde özel eğitim gerektiren bireylerin eğitiminde görev alan
personelin bilgi ve becerilerini artırmaya yönelik hizmetiçi eğitim etkinlikleri
düzenler. Ayrıca özel eğitim gerektiren öğrencilerin kendilerine ve ailelerine
bilgi verir, yayınlar hazırlar ve aile eğitimi seminerleri düzenler.
6. Rehberlik ve araştırma merkezlerine nasıl
başvurabiliriz?
Rehberlik ve araştırma merkezlerine bireysel olarak başvurulabileceği
gibi, okul ve kurumların yönlendirmesi ile de hizmetlerden yararlanılabilir.
RAM'lar, bağlı oldukları yerleşim bölgesindeki tüm bireylere hizmet vermekle
yükümlüdür. Veliler,çocukları ile, nüfus cüzdanı ve varsa tıbbi değerlendirmeleriyle
birlikte merkezlere baş vurabilirler. Ancak personel ve yer sıkıntısından
çoğu merkez randevulu çalışmak zorunda, bu nedenle önceden belirlenen
bir randevu gününde gitmek gerekiyor. Çocuğumuz okula gidiyorsa, sınıf
öğretmeni ve okul rehber öğretmeninin dolduracağı "Gönderme Öncesi
Gözlem Formu", okul yönetimince kapalı zarf ve bir üst yazıyla RAM'lara
ulaştırılıyor.
Bu hizmetlerin tümü ücretsiz olarak sunuluyor.
7. Toplumdaki ne gibi değişmeler ve görüşler
rehberlik hizmetlerine ihtiyaç duyurmuştur?
20. yüzyıl ve özellikle de ikinci yarısının en tipik özelliği toplumların
hızla değişmesidir. Toplumda değişmeyi hızlandıran en belirgin etmenler;
bilgi değişimi, teknolojik değişim, ekonomik değişim, iletişimde değişim
olarak nitelendirilebilir. Bütün bu hızlı değişimler tümüyle toplumsal
yapıyı da etkilemekte, toplumla birlikte insan ilişkileri ve değer yargıları
da değişmektedir.
Toplumdaki değişmeler bireye de bazı psikolojik ve maddi yükümlülükler getirmektedir.Bireylerin değişmeye uyum yapabilmeleri, yeni ortamda belirli kararlara varabilmeleri için daha fazla eğitilmeleri ve önceki geleneksel düşünme modellerini değiştirmeleri ve yeni modelleri öğrenmeleri gerekiyor. Eğitim sisteminin bu hızlı değişmelere ayak uyduramaması durumunda olumsuz, kötü sonuçlar ortaya çıkar.
Çağımızda gençleri hayata etkili, verimli ve uyumlu kişiler olarak yetiştirmede onları bilgili kılmanın ve zekalarını geliştirmenin gerekli fakat yeterli olmadığı, insanın rasyonel niteliği yanında, kişiliğine ve davranışlarına yön veren sosyal ve davranışsal yanlarının da bulunduğu çağımızda çok daha iyi anlaşılmıştır.Eğitim sisteminde, öğrenciler bilgi aktarma,beceri kazandırma, zekayı geliştirme okulların başlıca görevi sayılmaktadır. Çağdaş eğitim anlayışı; eğitim sürecinin amacına ulaşabilmesi ve öğrencinin "bütünlük" içinde her yönü ile gelişmesinin sağlanabilmesi için, "öğretim" ve "yönetim" hizmetlerinin yanı sıra diğer bazı hizmetleri de gerekli ve zorunlu kılmaktadır. Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin ağırlıklı olarak içinde yer aldığı bu hizmetlere, genel adı ile "öğrenci kişilik hizmetleri" denmektedir.
8. Sizlere ulaşmak isteyen velilerimize bir
telefon ya da internet adresi var mıdır?
Merkezimizin Telefon numarası 0 312 362 95 71'dir. Alo Rehberlik Danışma
Hattı 320 13 00 nolu telefon hattımızdan da sözünü ettiğimiz çalışmalara
ilişkin olarak danışma hizmeti vermekteyiz.
İnternet sayfamıza da mamakram.com adresinden ulaşabilirsiniz.
Elektronik posta adresimiz mamakram@isnet .net.tr' dir.
İnternet sayfamıza meb.gov.tr adresinde yer alan eğitim ile ilgili siteler
linkinden ulaşılabilinir.